గుత్తి కోట చరిత్ర.. శతాబ్దాల చరిత్రకు సాక్ష్యంగా నిలిచిన రాయలసీమ అద్భుత కట్టడం

గుత్తి: రాయలసీమ చరిత్ర, సంస్కృతి, నిర్మాణ వైభవానికి ప్రతీకగా నిలిచే చారిత్రక కట్టడాల్లో గుత్తి కోటకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అనంతపురం జిల్లాలోని గుత్తి పట్టణాన్ని ఆనుకుని కొండలపై విస్తరించి ఉన్న ఈ దుర్గాన్ని గుత్తి కోట, గుత్తి దుర్గం, రవదుర్గం (Ravadurg) అనే పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు. ఇది కేంద్ర రక్షిత జాతీయ ప్రాధాన్యత కలిగిన చారిత్రక స్మారక కట్టడాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది.

గౌతమీపురం నుంచి గుత్తిగా?

గుత్తి ప్రాంతానికి గతంలో గౌతమీపురం (Gowthampuri) అనే పేరు ఉండేదని అనంతపురం జిల్లా అధికారిక వెబ్‌సైట్ పేర్కొంటోంది. కాలక్రమేణా ఈ పేరు గుత్తిగా మారినట్లు సమాచారం.

కోట గోడలపై కనిపించే పురాతన శాసనాలు ఈ ప్రాంతానికి ఉన్న ప్రాచీన చరిత్రను తెలియజేస్తాయి. జిల్లా అధికారిక సమాచారం ప్రకారం కోటలోని కొన్ని శాసనాలు 7వ శతాబ్దానికి చెందినవిగా పేర్కొనబడుతున్నాయి. మరోవైపు కోట సమీపంలోని శాసనాలను పరిశీలించిన చారిత్రక అధ్యయనాలు పశ్చిమ చాళుక్య రాజు విక్రమాదిత్య VI కాలానికి సంబంధించిన ఆధారాలను కూడా సూచిస్తున్నాయి.

‘కోటల రాజు’గా గుర్తింపు

గుత్తి కోటకు ప్రత్యేకమైన నిర్మాణ ఆకృతి ఉంది. కొండల సమూహాన్ని అనుసరించి నిర్మించిన ఈ దుర్గం ఒకే కోటలా కనిపించినప్పటికీ, వాస్తవానికి 15 చిన్న కోటలు, అనేక ద్వారాలు, ప్రాకారాలు, బురుజులు కలిసిన భారీ కోట సముదాయంగా రూపుదిద్దుకుంది.

కోటలోని రాతి నిర్మాణాలు, కొండల సహజ ఆకృతిని ఉపయోగించుకున్న రక్షణ వ్యవస్థ అప్పటి నిర్మాణ నైపుణ్యాన్ని తెలియజేస్తాయి.

బుక్కరాయల కాలానికి సంబంధించిన శాసనంలో గుత్తిని **‘కోటల రాజు’**గా పేర్కొన్నట్లు అధికారిక పర్యాటక సమాచారం చెబుతోంది. అందుకే గుత్తి కోటకు చారిత్రకంగా ప్రత్యేక గుర్తింపు ఏర్పడింది.

విజయనగర సామ్రాజ్యంతో అనుబంధం

గుత్తి కోట చరిత్రలో విజయనగర సామ్రాజ్యానికి కూడా ముఖ్యమైన స్థానం ఉంది. విజయనగర పాలకుల ఆధీనంలో ఉన్న ఈ ప్రాంతం తరువాత వివిధ రాజవంశాల చేతుల్లోకి వెళ్లింది.

కాలక్రమంలో గుత్తి కోటపై విజయనగర సామ్రాజ్యం, కుతుబ్‌షాహీలు, మొఘలులు, మరాఠాలు, మైసూరు పాలకులు, బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ తదితర శక్తుల ప్రభావం కనిపించింది.

ఈ మార్పుల కారణంగా కోట నిర్మాణంలో కూడా వివిధ కాలాల శైలుల ఆనవాళ్లు కనిపిస్తాయి.

మురారి రావు కాలంలో మరింత బలోపేతం

18వ శతాబ్దంలో మరాఠా సేనాధిపతి మురారి రావు ఘోర్పడే గుత్తి కోటను స్వాధీనం చేసుకుని దానిని తన ప్రధాన స్థావరంగా ఉపయోగించుకున్నాడు. కోటలోని పలు నిర్మాణాలను బలోపేతం చేయడంతో పాటు రక్షణ వ్యవస్థను మరింత పటిష్టం చేసినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు పేర్కొంటున్నాయి.

కోటలోని ఎత్తైన ప్రదేశంలో ఉన్న ‘మురారి రావు సీట్’ అనే చిన్న మండపం కూడా ఆయన పేరుతో అనుబంధించబడింది. అక్కడి నుంచి గుత్తి పట్టణం, చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల విస్తృత దృశ్యం కనిపిస్తుంది.

హైదర్ అలీ ముట్టడి

గుత్తి కోట చరిత్రలో మైసూరు పాలకుడు హైదర్ అలీ చేసిన ముట్టడి కూడా ముఖ్యమైన ఘట్టంగా నిలిచింది.

చారిత్రక వివరాల ప్రకారం హైదర్ అలీ కోటను ముట్టడించగా, కోటలోని నీటి నిల్వలు తగ్గిపోవడంతో మురారి రావు చివరకు లొంగిపోవాల్సి వచ్చింది. అనంతరం కోట మైసూరు ఆధీనంలోకి వెళ్లింది. ఆ తర్వాత బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఆధీనంలోకి వచ్చింది.

నీటి నిర్వహణలో అద్భుతమైన నైపుణ్యం

గుత్తి కోట ప్రత్యేకతల్లో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశం నీటి సంరక్షణ వ్యవస్థ.

కొండపై ఉన్న కోటలో వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసుకునేందుకు రాతిలోనే అనేక జలాశయాలు, బావులు ఏర్పాటు చేశారు. Incredible India సమాచారం ప్రకారం కోట సముదాయంలో 108 బావులు ఉన్నట్లు పేర్కొంటుంది. కొండలపై నీటి లభ్యత పరిమితంగా ఉండే పరిస్థితుల్లో ఇలాంటి వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం అప్పటి నిర్మాణ, ఇంజినీరింగ్ పరిజ్ఞానాన్ని తెలియజేస్తుంది.

కోటలో ఆలయాలు.. దర్గాతో ఆధ్యాత్మిక వైవిధ్యం

గుత్తి కోటలో చారిత్రక నిర్మాణాలతో పాటు పలు ఆధ్యాత్మిక కట్టడాలు కూడా ఉన్నాయి.

కోటలో లక్ష్మీ నరసింహస్వామి ఆలయం, నాగేశ్వరస్వామి ఆలయం, హనుమాన్ ఆలయం, జ్యోతిమ్మ ఆలయం, రామస్వామి ఆలయం వంటి ఆలయాలు ఉన్నట్లు అధికారిక పర్యాటక సమాచారం పేర్కొంటోంది. అదే సమయంలో కోట పరిధిలో ఒక దర్గా కూడా ఉంది.

ఇది గుత్తి కోటలో శతాబ్దాలుగా కొనసాగిన విభిన్న ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలకు ఒక ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది.

గుత్తి కోట ఎందుకు ప్రత్యేకం?

గుత్తి కోటను సందర్శించే వారికి కేవలం పాత రాతి గోడలు మాత్రమే కనిపించవు. కొండల సహజ ఆకృతిని ఉపయోగించుకుని నిర్మించిన రక్షణ వ్యవస్థ, వరుసగా ఏర్పాటు చేసిన ప్రాకారాలు, బురుజులు, ద్వారాలు, నీటి నిల్వలు, ఆలయాలు, శిథిల నిర్మాణాలు కలిపి ఇది ఒక భారీ చారిత్రక సముదాయంగా కనిపిస్తుంది.

కొండ శిఖరానికి చేరుకున్న తర్వాత చుట్టుపక్కల ప్రాంతాన్ని వీక్షించే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. Incredible India ప్రకారం కోటకు ఉదయం 9 గంటల నుంచి సాయంత్రం 6 గంటల వరకు సందర్శన సమయాలు సూచించబడ్డాయి.

గుత్తి కోట.. చరిత్రను చెప్పే రాతి పుస్తకం

శతాబ్దాలుగా ఎన్నో రాజవంశాలు, యుద్ధాలు, ముట్టడులు, పాలనా మార్పులకు సాక్ష్యంగా నిలిచిన గుత్తి కోట నేడు రాయలసీమ చరిత్రకు ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.

విజయనగర సామ్రాజ్యపు జ్ఞాపకాలు, మరాఠా పాలనకు సంబంధించిన ఆనవాళ్లు, మైసూరు ముట్టడి కథలు, బ్రిటిష్ కాలపు చరిత్ర, పురాతన నీటి సంరక్షణ పద్ధతులు—ఇవన్నీ కలిపి గుత్తి కోటను చరిత్ర, పర్యాటకం, నిర్మాణశాస్త్రం పరంగా ఆసక్తికర ప్రదేశంగా నిలబెట్టాయి.

చరిత్రను చదవడం ఒక అనుభవమైతే.. గుత్తి కోటను సందర్శించడం ఆ చరిత్రను కళ్లముందు చూడటంలాంటిదే.