ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలిలో భారత్‌తో పాటు ఆఫ్రికా దేశాలకు తగిన ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలని భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ పిలుపునిచ్చారు. ప్రస్తుత ప్రపంచ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఐరాస వ్యవస్థలో సంస్కరణలు చేపట్టాలని, అంతర్జాతీయ నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రక్రియ మరింత ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా, సమగ్రంగా ఉండాలని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ఇథియోపియా రాజధాని అడిస్ అబాబాలోని అద్వా విక్టరీ మెమోరియల్ మ్యూజియంలో భారత్–ఆఫ్రికా భాగస్వామ్యంపై ప్రసంగిస్తూ ఆయన ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు.
ప్రస్తుత ప్రపంచ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మార్పులు అవసరం
భద్రతా మండలి ప్రస్తుత నిర్మాణం ప్రపంచంలోని అన్ని ప్రాంతాల ప్రయోజనాలను సమానంగా ప్రతిబింబించడం లేదని జైశంకర్ అభిప్రాయపడ్డారు. మండలి నిర్ణయాలు సమర్థంగా పనిచేయడం, ప్రపంచ దేశాలకు న్యాయమైన ప్రాతినిధ్యం కల్పించడం పరస్పరం సంబంధం ఉన్న అంశాలని ఆయన పేర్కొన్నారు.
భద్రతా మండలిలో సంస్కరణలు ఆలస్యం కావడంపై ఆయన అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. భారత్ వంటి ప్రధాన దేశాలతో పాటు ఆఫ్రికా ఖండానికి కూడా ప్రపంచ నిర్ణయాల్లో తగిన స్థానం ఉండాలని పునరుద్ఘాటించారు.
ఆఫ్రికాకు శాశ్వత, తాత్కాలిక సభ్యత్వాల్లో న్యాయమైన ప్రాతినిధ్యం
ఐరాస భద్రతా మండలిలో ఆఫ్రికాకు శాశ్వత సభ్యత్వంతో పాటు తాత్కాలిక సభ్యత్వ విభాగంలోనూ న్యాయమైన ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలని జైశంకర్ కోరారు. ప్రస్తుతం ఆఫ్రికా ఖండానికి ప్రపంచ జనాభా, దేశాల సంఖ్య, అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల్లో దాని పాత్రకు తగిన స్థానం లభించడం లేదన్నది భారత్ సహా పలు దేశాలు లేవనెత్తుతున్న అంశం.
2023లో భారత్ జీ20 అధ్యక్ష బాధ్యతలు నిర్వహించిన సమయంలో ఆఫ్రికన్ యూనియన్‌కు జీ20లో శాశ్వత సభ్యత్వం కల్పించేందుకు భారత్ కృషి చేసిందని జైశంకర్ గుర్తుచేశారు. ఐరాస భద్రతా మండలిలోనూ ఆఫ్రికా స్వరానికి తగిన ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని ఆయన పిలుపునిచ్చారు.
భారత్–ఆఫ్రికా సంబంధాలపై ప్రత్యేక దృష్టి
జైశంకర్ తన ప్రసంగంలో భారత్, ఆఫ్రికా మధ్య వాణిజ్య, అభివృద్ధి సంబంధాల గురించి కూడా వివరించారు. ఆఫ్రికాతో భారత్ వాణిజ్యం దాదాపు 100 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లకు చేరుకుందని, ఆఫ్రికా దేశాల్లో భారత్ మద్దతుతో చేపట్టిన 220కి పైగా అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు పూర్తయ్యాయని తెలిపారు. ఈ ప్రాజెక్టుల విలువ సుమారు 4.5 బిలియన్ డాలర్లుగా పేర్కొన్నారు.
ఆహార భద్రత, వ్యవసాయం, స్థిరమైన అభివృద్ధి వంటి రంగాల్లో సహకారాన్ని మరింత పెంచుకోవాలని, ఆఫ్రికాలో భారతీయ సంస్థలు పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు ముందుకు రావాలని ఆయన సూచించారు.
ఐరాస భద్రతా మండలి సంస్కరణలు ఎందుకు కీలకం?
ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి అంతర్జాతీయ శాంతి, భద్రతకు సంబంధించిన కీలక నిర్ణయాలు తీసుకునే సంస్థ. ప్రస్తుతం ఇందులో ఐదు శాశ్వత సభ్య దేశాలు—అమెరికా, రష్యా, చైనా, ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్—వీటికి వీటో అధికారం ఉంది. మరో పది దేశాలు తాత్కాలిక సభ్యులుగా ఎన్నికవుతాయి.
ప్రపంచ రాజకీయ, ఆర్థిక పరిస్థితులు మారుతున్న నేపథ్యంలో మండలి నిర్మాణంలోనూ మార్పులు రావాలని భారత్ చాలాకాలంగా కోరుతోంది. ఆసియా, ఆఫ్రికా, లాటిన్ అమెరికా వంటి ప్రాంతాలకు మరింత ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలని భారత్ వాదిస్తోంది. అయితే, మండలి విస్తరణ, కొత్త శాశ్వత సభ్యత్వాలు, వీటో అధికారంపై ఐరాస సభ్య దేశాల మధ్య ఏకాభిప్రాయం సాధించడం కీలక సవాలుగా ఉంది.
భారత్ వైఖరి ఏమిటి?
ప్రపంచంలోని ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు తీసుకునే సంస్థలు ప్రస్తుత అంతర్జాతీయ వాస్తవాలను ప్రతిబింబించాలని భారత్ కోరుతోంది. ఐరాస భద్రతా మండలిలో సంస్కరణలు జరిగితే అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల ప్రయోజనాలు, ముఖ్యంగా గ్లోబల్ సౌత్ దేశాల అభిప్రాయాలు మరింత సమర్థంగా ప్రతిఫలిస్తాయని భారత ప్రభుత్వం తన వివిధ అంతర్జాతీయ ప్రసంగాల్లో పేర్కొంటోంది.
జైశంకర్ తాజా వ్యాఖ్యలు కూడా ఈ విధానాన్నే ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. అయితే, భారత్‌కు శాశ్వత సభ్యత్వం లేదా మండలి నిర్మాణంలో మార్పులు ఎప్పుడు అమలవుతాయన్న దానిపై ఇప్పటివరకు నిర్దిష్ట తుది నిర్ణయం వెలువడలేదు.
